Woord van de Wèèk: Foe.tele
Human Interest 254 keer gelezenGENNEP | De schrijvers van het Genneps Dialectwoordenboek blijven ook na de presentatie in oktober actief. Begrippen en woorden uit het dialectwoordenboek en uit de actualiteit en door lezers aangedragen vragen worden beurtelings besproken door Herman Giesbers en Sjaak Kroon. Het woord van deze week is Foe.tele.
Soms hebben dialectwoorden een verrassende achtergrond die bovendien de nodige vragen oproept. Dat lijkt in ieder geval zo bij een woord dat velen van ons als kind gebruikt zullen hebben om iemand bij een spelletje te beschuldigen van vals spelen.
foe.tele ww (foe.telde; gefoe.teld) vals spelen: Moet, ónze Fu.ns duut niks as foe.tele bïj ’t knikkere.
Foe.tele voor ‘vals spelen’ vinden we in Brabant en Limburg en ook in Groesbeek. Volgens de dialectoloog Weijnen komt het van het Franse ‘foutre’: ‘neuken’. Weijnen lijkt hier de seksuele betekenis van ‘neuken’ te bedoelen, want dat ‘foutre’ gaat volgens hem terug op het Latijnse ‘futuere’, dat ‘beslapen’ betekent. Maar wat heeft foe.tele nu met ‘neuken’ te maken? Ik denk dat we daarvoor moeten kijken naar een betekenis die ‘neuken’ in Zuid-Nederland ook heeft, namelijk ‘beetnemen’, ‘bedriegen’. In het Nederlands is daar ‘verneuken’ van afgeleid. En zowaar, het Franse ‘foutre’ en met name ‘se foutre’ hebben vergelijkbare betekenissen. ‘Foutre’ betekent ook iets als ‘iets uitspoken’ en ‘se foutre’ betekent o.a. ‘op de hak nemen’, en dat lijkt al meer op vals spelen bij een spelletje. We hebben in ons dialect ook nog koe.tele en roespele voor ‘vals spelen’ (waarbij we roespele in geen enkel ander dialect vinden). Welk woord gebruikte u?
Mit de kómplemé.nte van Herman Giesbers, én duut hin!
Reageren? herman.giesbers@outlook.com
