Woord van de Wèèk: Bu.lt
Human Interest 290 keer gelezenGENNEP | De schrijvers van het Genneps Dialectwoordenboek blijven ook na de presentatie in oktober actief. Begrippen en woorden uit het dialectwoordenboek en uit de actualiteit en door lezers aangedragen vragen worden beurtelings besproken door Herman Giesbers en Sjaak Kroon. Het woord van deze week is Bu.lt.
In de Volkskrant van 25 juni haalt Paulien Cornelissen de uitspraak ‘een bult onzin’ aan. Ze vindt dat een ongebruikelijke zegswijze en meent dat ‘een bak onzin’ meer voorkomt. Een ingezonden briefschrijver meldt vervolgens dat ‘een bult’ in Oost-Nederland een heel normaal woord is voor ‘heel veel’ of ‘een stapel’. Dat is in ons dialect niet anders.
bu.lt zn m (-e, -je/bultje) bult; bochel; boel; helling, heuvel: Dâ bu.ltje jökst as mar iets. D’r zien tèggeworrig vort wènnig mi.nse mèt mit ennen bu.lt. Lôt d’n heelen bu.lt now mar ligge. Ien Groesbèk zien d’r heel wâ bu.lte wor ge as wielrénner tèggenóp kunt fietse.
Al in het Middelnederlands verwijzen alle betekenissen van ‘bult’ naar een zwelling of verhoging: een bult is hoger dan de huid, een bochel hoger dan de rug en een heuvel hoger dan het vlakke land. De uitdrukking ’t is d’n bu.lt zien èège schu.ld verwijst naar een bochel: niets aan te doen. Ook in de genoemde betekenissen ‘heel veel’ en ‘een stapel’ ligt een figuurlijk verhoging besloten: meer dan normaal. Die betekenis zien we bij ons in ‘een boel’. Bijvoorbeeld in de uitdrukking vertrèkke mit bèd én bu.lt, met alle bezittingen dus en voorgoed.
Mit de kómplemé.nte van Sjaak Kroon, én duut hin!
Reageren: s.kroon@tilburguniversity.edu.
