Woord van de Wèèk: Jöön
Human Interest 308 keer gelezenGENNEP | De schrijvers van het Genneps Dialectwoordenboek blijven ook na de presentatie in oktober actief. Begrippen en woorden uit het dialectwoordenboek en uit de actualiteit en door lezers aangedragen vragen worden beurtelings besproken door Herman Giesbers en Sjaak Kroon. Het woord van deze week is Jöön.
Onlangs kocht ik in Brugge ‘Min Jièste West-Vlams’ (‘Mijn eerste West-Vlaams’), een kartonnen ABC-boekje voor de allerkleinsten met woorden in het West-Vlaams. Bij de A staat ‘anjoen’, ‘ui’, een woord dat heel veel lijkt op een van onze dialectwoorden voor uien.
jöön zn m ui: Duut nog wat gesnipperde jöön bïj de slaot.
Jöön is onze variant van ‘juin’ en dat is weer een verkorting van ‘ajuin’. Dat West-Vlaamse ‘anjoen’ is afgeleid van het Franse woord voor ‘ui’, ‘oignon’. ‘Ajuin’, ‘juin’, ‘oignon’, maar ook ‘ui’ en het Zuid-Limburgse ‘un’ en ‘oondj’, ze gaan allemaal terug op het Latijnse ‘unio’, of ‘unionem’. Toch leidde jöön tot enige discussie bij het samenstellen van het woordenboek. Jöön staat bijvoorbeeld niet in de eerste druk van het woordenboek, dus hoe bekend is dit woord in ons dialect? En kun je zeggen enne of de jöön of veul jööne of zeggen we alleen jöön? In ieder geval kennen we niet het verkleinwoord jööntje, in tegenstelling tot ‘uitje’. Gelukkig hebben we nog meer woorden voor de ui. Zwie.bel, het Duitse ‘Zwiebel’, en look. Het verkleinwoord van look, lökske, heeft dan weer een heel eigen betekenis gekregen, namelijk ‘zilveruitje’. Jöön, een woord dat allerlei vragen oproept. Uw reacties zijn welkom!
Mit de kómplemé.nte van Herman Giesbers, én duut hin!
Reageren? herman.giesbers@outlook.com.
